



امامان معصوم علیهم السَّلام به باطن ماه مبارک رمضان خطاب می کردند و به او سلام می کردند و از مفارقت اش اشک می ریختند و برای تودیع او ناله می کردند . امام سجاد سلام الله علیه ماه مبارک رمضان را به عنوان عید می داند وچندین بار به ماه مبارک رمضان سلام می کند . می گوید : سلام بر تو ای بزرگترین عید اولیای خدا . و برای مفارقت آن ضجّه می زند ، ناله می کند که این دوست عزیز دارد از دست ما می رود .
در صحیفة سجادیّه دعائی است به نام دعاء وداع ماه مبارک رمضان . در مقدّمة این دعا حضرت کلّیات نعمت های الهی را می شمارد و اینکه بخشش های خدای سبحان ابتدائی است ، نه روی استحقاق ؛ اینها را هم ذکر می کند تا بعد از آن مقدّمه می فرماید : یکی از بهترین بخشش های خدای سبحان ، ماه مبارک رمضان ، روزة این ماه است
وصد البته این دعای وداع مال کسی است که با ماه مبارک رمضان مأنوس بود ه. آنکه با این ماه نبود ، وداعی ندارد ! او که خدا حافظی نمی کند ! انسان از دوست اش خداحافظی می کند . با کسی که یک مدّت مأنوس بود ، خداحافظی می کند . اگر با کسی نبود که خداحافظی نمی کند ؛ وداعی ندارد ! آن که اصلاً نمی داند کی ماه مبارک رمضان آمد و کی سپری می شود و چرا آمد و چرا سپری شد ، او چه کرد ، او وداعی ندارد ! امّا آخر ماه مبارک رمضان که شد ، امام سجاد علیه السلام در حدّ یک ضجّه و ناله این دعا را می خواند.چه خوب است اکنون که به پایان این ماه پرنعمت و برکت الهی نزدیک می شویم ، گوش جان بسپاریم به دعای وداع امام سجاد علیه السلام :
سلام بر تو ای بزرگترین ماه خدا و ای عید عاشقان حق .
سلام بر تو ای کریم ترین همنشین از میان اوقات و ای بهترین ماه در روزها و ساعات .
سلام بر تو ای ماهی که در طی تو برآورده شدن آمال نزدیک گشته و اعمال در آن پخش و فراوان است .
سلام بر تو ای هم نفسی که قدر و منزلتت بزرگ و فقدانت بسیار دردناک است و ای مایه ی امیدی که دوریت رنج آور است .
سلام بر تو ای همدمی که چون رو کنی ما را مونس شاد کننده ای و چون سپری شوی وحشت آور و دردناکی .
سلام بر تو ای همسایه ای که دلها نزد تو نرم شد و گناهان در نزد تو نقصان گرفت .
سلام بر تو ای یاوری که ما را در مبارزه با شیطان یاری دادی و ای مصاحبی که راههای احسان را هموار و آسان ساختی .
سلام بر تو که چه بسیارند آزاد شدگان حضرت حق در تو و چه سعادتمند است کسی که حرمتت را به واسطه ی خودت رعایت نمود .
سلام بر تو که بسیار گناهان را از کارنامه ی ما زدودی و چه عیب ها که بر ما پوشاندی !
سلام بر تو که زمانت بر گناهکاران چه طولانی بود و در دل مومنان چه هیبتی داشتی ! سلام بر تو ای ماهیکه هیچ زمانی با تو پهلو نزند .
سلام بر تو ای ماهی که از هر نظر مایه ی سلامتی .
سلام بر تو که مصاحبتت ناپسند و معاشرتت نکوهیده نیست .
سلام بر تو همچنان که با برکات بر ما وارد شدی و ناپاکی معاصی را از کارنامه ی ما شستی .
سلام بر تو که وداع با تو نه از باب خستگی و فراغت از روزه ات نه به خاطر ملالت است .
سلام بر تو که قبل از آمدنت در آرزویت به سر می بردیم و پیش از رفتنت بر هجرانت محزونیم .
سلام بر تو که چه بدی ها که به سبب تو از جانب ما گشته و چه خوبیها که از برکت تو به ما سرازیر شده !
سلام بر تو و بر شب قدری که از هزار ماه بهتر است .
سلام بر تو که دیروز چه سخت بر تو دل بسته بودیم و فردا چه بسیار شائق تو می شویم !
سلام بر تو و بر فضیلت تو که از آن محروم گشتیم و بر برکات گذشته ای که از دست ما گرفته شد .
بار الها ! ما اهل این ماهیم که به آن شرافت بخشیدی و توفیق ادراکش را به ما عنایت فرمودی آن گاه که تیره بختان وقتش را نشناختند و از بخت بدشان از فضلش محروم شدند .
تویی سرپرست آنچه از معرفتش که ما را بدان برتری دادی و آنچه ازسنتش که ما را بدان رهنمون شدی و ما به توفیق تو به روزه و نماز آن برخاستیم همراه با تقصیر و در آن اندکی از بسیار را به جا آوردیم . خداوندا پس تو را سپاس همراه با اقرار به بدیهامان و اعتراف به سهل انگاریمان . در حالی که در قلوبمان ندامت قطعی و بر زبانمان عذر صادقانه داریم .
پس ما را با توجه به اعتراف به تقصیری که در این ماه داشتیم مزدی عنایت کن که تدارک کننده ی فضیلت های دلخواهمان و جایگزین ذخیره هایی که مرد علاقه ی ماست باشد .
و عذر ما را در کوتاهی از ادای حقت قبول کن و آینده ی عمرمان را به ماه رمضان آینده که در پیش داریم برسان و چون ما را به آن رساندی ما را بر انجام عبادتی که سزاوار توستیاری ده و به انجام طاعتی که شایسته ی آن ماه است موفق دار .
و عمل صالحی را که موجب تدارک حق تو در آن دو ماه از ماههای زمان خواهد بود به دست ما جاری فرما .
خداوندا ، هر گناه کوچکی یا بزرگی که در این ماه به آن دست زدیم یا معصیتی که به آن آلوده گشتیم ، یا خطایی که مرتکب شدیم ، از روی عمد یا فراموشی ، که در آن به خود ظلم کرده یا حرمت دیگری را بدان دریده باشیم .
پس بر محمد و آلش درود فرست و ما را از همهی آنها در پرده ی ستاری حضرتت بپوشان و به عفوت از ما بگذر و ما را در آن ماه شهره به پیش دیده ی شماتت کنندگان قرار مده و زبان طعنه زنندگان را بر ما باز کن و ما را به کاری بدار که سبب فرو نهادن گناهان و پوشاندن آن چیزی شود که در آن ماه بر ما نمی پسندی .
به مهربانیت که پایان ندارد و احسانت که کاستی نمی پذیرد .
آمین یا رب العالمین
